Spit

Punktem wyjścia projektu Spit (ang. Curonian Spit) jest historia Mierzei Kurońskiej – wąskiego, piaszczystego półwyspu położonego na terenie dzisiejszej Litwy, słynącego ze swoich pozornie idyllicznych wydm, sosnowych lasów i wiosek rybackich, które od dawna inspirowały pejzażystów i poetów. Pod tą sielankową powierzchnią kryje się jednak przeszłość naznaczona przemocą wobec środowiska: w XVIII wieku niekontrolowana wycinka lasów – nasilona podczas obecności armii rosyjskiej w czasie wojny siedmioletniej – pozbawiła półwysep pradawnych lasów, które przez stulecia utrzymywały piasek na miejscu, chroniąc go przed wiatrem i erozją Bałtyku. Gdy system korzeniowy ustąpił, wydmy zaczęły się przemieszczać; masy piasku wędrowały przez mierzeję, powoli pochłaniając domy, kościoły i cmentarze. Ostatecznie nawet czternaście nadmorskich wiosek zostało zmuszonych do przeniesienia się lub całkowicie zniknęło pod piaskiem. Ta gwałtowna, a zarazem niepokojąco poetycka historia rezonuje z teraźniejszością, w której katastrofa ekologiczna ponownie przyspiesza wskutek wojny, eksploatacji i agresji geopolitycznej. Projekt wyraźnie łączy historyczne zniszczenie Mierzei Kurońskiej ze współczesnym kryzysem klimatycznym, w którym działania militarne Rosji ponownie stają się katalizatorem szkód środowiskowych. Spit ukazuje naturę nie jako bierne tło czy romantyczną ostoję, lecz jako nieprzewidywalną, więcej-niż-ludzką siłę, reagującą zadane jej rany. Piasek staje się tu centralnym elementem wizualnym i konceptualnym – zwodniczo kruchym materiałem, którego nagromadzona siła potrafi zniweczyć wszystkie struktury ludzkiego życia.

Projekt powstał w ramach europejskiego programu współpracy Heritage Lens.